23 Nisan, Çevre ve Seramik Sanatı…

Ya da çocuklar, Latmos ve zaman üzerine.

Yarın 23 Nisan, neşe doluyor insan… Böyle başlardı bayram eğlencemiz çocukluğumda… Her günkü kara önlük, beyaz yaka, altı delik iskarpinler çıkar, yeni alınmış metal kopçalı naylon pabuçlar giyilir, alabros traşlı saçlar taranır ve tahta saplı ay-yıldızlı kırmızı kağıttan bayrağımızla çarşıya salınırdık… Ağzımızda akide şekeri, koşuştururken ne kadar şendik! 

_P0U5893

23 Nisan 1967-72 ?, A. Özyurt (Alt,Sağ,5.),Tirilye, Bursa.

Altmışlı yıllardan bu güne yarım yüzyıl geçmiş… O yılların çocukları büyüdüler, mühendis oldular, sanatçı oldular, öğretmen oldular, sanayici oldular, doktor oldular, gazeteci oldular, politikacı oldular…  Kendileri için bir meslek edindiler, çalıştılar… Anne oldular, baba oldular, emekli oldular…

Bugün de çocuklar var, yarın 23 Nisan ve neşeliler…

B. A. Özyurt (Davulcu), 23 Nisan 2012, Avanos, Kapadokya.

Bugün de mühendisler, sanatçılar, öğretmenler, sanayiciler, doktorlar, gazeteciler, politikacılar var… Mesleklerini icra ediyorlar…

Pek bir şey değişmemiş gibi.

Acaba zaman tekrarlar oluşturarak mı ilerliyor; tık, tık… tık, tık… Yoksa geri dönülmez bir hızla ve geri dönüştürülemez bir yok edişle; tüketerek mi? Yarın çocuklar için bayram; şöyle bir çevremize bakalım, yarım yüzyıl öncesinden bugüne ne değişti?

Geçmiş, geri dönemeyeceğimiz kadar uzakta, gelecek, erişemeyeceğimiz kadar ırak. Çocuklar için ise tüm zaman bir bütün halinde, avuçlarının içinde tahta saplı bir bayrak olarak bir o tarafa bir bu tarafa sallanarak neşe içinde geçip gidiyor…


Çocuklar nereden bilecekler ellerinde salladıkları bayrağın tahta sapı da, kağıdı da bizim salladıklarımızdan daha genç bir ağaçtan yapıldı, hatta artık petrol ürünü… Nereden bilsinler yaş ortalaması 1200 olan 600 yaşındaki meşelere “Anıt Ağaç” tabelası çakmak için erken olduğunu? Çok zaman geçmedi, daha 15-20 yıl kadar önce, Isparta ormanlarında kesilen bir ağaçın çotuğu üstünde dört kişi sofra kurabildiğimizi hatırlıyorum.

IMG_5047

B. A. Özyurt, 23 Nisan 2014, Avanos. Kapadokya.

Dün bir arkeolog dostumdan mektup aldım; Latmos’tan* sızlanarak söz ediyordu… Latmos, Bafa gölünün kıyısındaki antik Heraklia kentinin yaslandığı dağlar… Beşparmak dağları. Çocuklarımız nereden bilsinler, binlerce yıl evvel atalarımız yaşamlarını bu dağların kayalarına kazıdılar; duvarlarını resimlediler, zamanlarını bir mektup yazar gibi tabiatın diliyle bugüne gönderdiler… Ah, henüz üzülmek için erken belki, çünkü halen Latmos yaşıyor, ama yakınmak için geç kaldık bile, çünkü Latmos’ta doğal yaşam ve tarih can çekişmeye başladı.

Ülkemiz coğrafyası yeryüzünün en ilginç doğal şekillenmelerine ev sahipliği yapıyor; işte Kapadokya, Toroslar, Uludağ ve elbette Latmos… Latmos’un aşınmış kayaları uzaktan bakıldığındaki şaşırtıcı etkisini yanlarına yaklaştıkça kuvvetlendirir; sadece doğanın zamansal sürecini açığa çıkarmakla kalmaz, aynı zamanda insanın tarih boyunca yaşamsal süreci hakkında da bilgi verir. Hem de bu bilgiyi öyle güzel bir görsellikte verir ki bugünün sanatını etkiler, sanat okullarında, tarih okullarında, arkeoloji okullarında ders olarak öğretilir… Müzelerdeki, kitaplardaki yerini alır. İşte o çok eski zamanlardan bir bahar bayramı da Latmos’un kayalarına resmedilmiş…**

Yarın 23 Nisan, çocuklar neşe içinde… Bir çocuk bayramının binlerce yıl yaşayacak resmini yapabilmeyi, ya da hiç solmayacak bir fotoğrafını çekebilmeyi ne kadar isterdim…

Bizler geleceğe bırakmak üzere ne yapabiliyoruz? Örneğin seramikler yapıyoruz değil mi? Kimi seramikleri günlük yaşamımıza konfor kazandırmak için üretiyoruz, kimi seramikleri de sanatsal ifade nesneleri olarak… Bu seramikleri yapabilmek için insanlığın tarihsel çabasını yükleniyoruz; bilimdeki ve sanattaki ilerlemelerle gurur duyarak bu süreçte öğrendiklerimizi becerilerimizle ve yaratıcılığımızla yoğurarak çağdaş seramikler üretebiliyoruz. Mühendisler, kimyagerler, sanatçılar, reklamcılar… El birliği, güç birliği, fikir birliği içinde çalışmaları gerekiyor… Gerçekten de yıllarca içinde yaşadığım seramik sektöründe dünyanın en güzel ve yüksek kaliteli seramiklerini üretebildiğimize şahit oldum… Bir şehir kadar büyük fabrikalarda… Tonlarca madenin büyük kamyonlarla taşınıp, ufalandığını, karıştırıldığını, çamur haline getirilip, form verip sonra da dev fırınlarda yüksek derecelerde pişirilmesini izledim… Tünel fırınlarda yavaşça ilerleyen seramikleri izlerken geçen zaman bir kaç saat olsa da dakikalar benim için ısı tünelinde değil de sanki zaman tünelinde akan binlerce yılı temsil ediyordu… Yer karoları, duvar karoları, banyo seramikleri, kap kacak… Fırından ilk çıkışlarında hepsi birbirine benzeyen seramikler… Yetinir mi tasarımcı, yetinir mi satıcı… Tamamlamalı eksiğini ürünlerin; insan için bir ihtiyaç daha var, kendine ait olan bir ihtiyaç, aynaya bakar gibi kendini görmek ister insan üretiminde… Bir bahar bayramını kayalara resmeder gibi, çağdaş zevkini, yaşam kalitesini, kültürünü seramiklerin üzerinde görmek ister… Binlerce yıl öncesinden gelen arzunun binlerce yıl geleceğe taşınmasını ister. O seramikleri renklerle ve motiflerle bezer, yaşamını süsler, yaşamını ifade eder… Tıpkı ateşi henüz bulmuş, zirai faaliyetlere yeni başlamış ama toprağı pişirmeyi geleceğinde öğrenecek olan Latmos’un geç neolitik dönemi insanları gibi.

Yirmibir yıl önce bir fotoğrafçı gezgin olarak Latmos’a ilk gittiğimde Bafa Gölü ve Menderes Nehrinin hikayesi Latmoslu ressamların hikayesinden daha önemliydi. Latmos’un kaya resimleri araştırmaları tam da o yıllarda başlamak üzereydi. Benim o günlerde bu resimler hakkında yeterli bilgim yoktu. Ben de Miletlilerin şikayetleriyle ilgilendim; Menderes’in taşıdığı alüvyonların geçmişte bir deniz limanı olan Bafa’nın önünü kapaması yüzünden Miletlilerin Zeus’a şikayetleri bitmek bilmezmiş… Adaları tepelere, limanları göle çeviren nehir… Mitoloji öyküleri Menderes’in bu nedenle cezalandırıldığını anlatır. Benim için zaman bir bütündür, ben bir fotoğrafçıyım, benim işim onu parçalamak! Tarihçinin, arkeoloğun, şairin bugünün insanının anlayacağı şekilde bütünleştirebilmesi için zamanı parçalamak. Fakat bugün eksikliğimle görüyorum ki zaman parçalanmaz bir akış içinde. Şimdi feryatlar yeniden yükseliyor; ey Zeus, bu feryatları duymaya mükellef olan hâlâ sen misin?***

Foto: Murat Gülyaz

Foto: Murat Gülyaz

Seramik yapmak için gerekli olan feldspat Latmos’tan çıkarılıyor, ama bu nedenle seramikleri bezemek için gerekli ilham kaynakları kurutuluyor. Feldspat Anadolu’da pek çok yerde var fakat Latmos’un ressamları artık kayalara resim yapmıyorlar! Latmoslu ressamlara ilham veren muhteşem dağlar, o dev çakıltaşı gibi aşınmış kayalar, benzersiz flora, vahşi kalmakta direnen fauna, eşsiz manzaralar, paha biçilmez arkeolojik değerler, mitolojinin beşiği berekete mahkum Menderes Deltası başka yerde yok!

Foto: Murat Gülyaz

Foto: Murat Gülyaz

Dünyada son yıllarda üretilen seramiklerin kataloglarına bir bakın; seramiklere isimler verildiğini göreceksiniz, bu isimleri verirken, seramikleri bu isimlerle satarken ve satın alıp bu isimlerle kullanırken duygularımızı harekete geçirenin, seramiklerin sakladığı madeni bilgiler değil, elimizi cebimize atma nedenimizin sırlarını açığa vuran tarihsel bir bilgi, arkeolojik bir değer, mitolojik bir hikaye olduğunu farkedeceksiniz. Seramik sektöründe ve sanat dünyamızda tanıdığım bilgili, duyarlı ve zeki insanlar oldu; onlar tabiat talan edilmeye başlamadan evvelki yıllarda seramiklere motif çizdirirken, ürünlere isim ararken aslında bir Latmoslu ressamla çalışmış olduklarını anlayacaklar ve kendilerini terleten o zor anları hatırlayacaklardır.

Yarın 23 Nisan, ulusal egemenlik ve çocuk bayramı… Bayram yerine gidip fotoğraf çekeceğim; bahar bayramı değil, ulusal egemenlik ve çocuk bayramı; Latmoslu çocukların bilmem kaç göbek torunlarının bayramı.

Ahmet Özyurt, 22 Nisan 2014, Avanos, Kapadokya.

http://www.latmos-felsbilder.de/01.php?l=tur

** http://www.latmos-felsbilder.de/0601.php?l=tur#

*** http://www.latmos-felsbilder.de/pdf/Aufruf_Latmos_tur.pdf

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s