“Dünya Miras Alanında Fotoğraf Müzesi Projesi” Önerisi

21 Mayıs 2015 Nevşehir Müzeler Günü Etkinlikleri kapsamında Avanos Güray Müze’de yaptığım söyleşi:

Dünya Miras Alanında “Fotoğraf Müzesi” Projesi 2015.001

Her yıl yapılan Uluslararası Müzeler Günü’nün 2015 teması ICOM* tarafından “Sürdürülebilir Bir Toplum İçin Müzeler” olarak önerildi. Öneriler toplum içinde müze sorunlarını irdelemeyi teşvik etme amacında. Kapadokyalı bir fotoğrafçı olarak söyleşi konumu bu çerçevede “Dünya Miras Alanında Fotoğraf Müzesi Projesi” önerisi olarak belirledim.

*Uluslararası Müzeler Konseyi (ICOM) 145 ülkede 35.000 ‘den fazla müze konseye üyedir.

Dünya Miras Alanında “Fotoğraf Müzesi” Projesi.001

Sayın Konuklar, Değerli Müze Gönüllüleri,
Son yıllarda ülkemizde müzeciliğe verilen önemin olumlu sonuçlarını izlemekteyiz. Uluslararası düzeyde alınan ödüller ve başarı sıralamalarında yer alışımızın gurur verici etkisi konuya ilgiyi arttırmış görünüyor. 
Özel sektörün de girişimleriyle müzecilik alanında giderek dünyadaki yerimizi yükseltiyoruz. Bu olumlu tabloya karşın dünya ülkeleri ile aramızda halen mevcut olan uçurumu görmezden gelemeyiz. Müzelerin uygarlık düzeyini göstermedeki önemi malumdur. Neredeyse her alanda, her konuda müzeler kurulmakta. Ancak bir taraftan müze yoksunluğu nedeniyle yitirilen değerler, diğer taraftan mevcut müzelere saldırılar uygar dünyada endişe yaratıyor.

Müzecilik tarihine baktığımızda sanat eserlerinin, kültürel değer taşıyan varlıkların, tarih yazımında kullanılan belgelerin en zor koşullarda; neredeyse candan fazla önem verilerek saklanması ve korunması ile günümüze ulaştırıldığını görüyoruz. Bunu yapamamış ulusların uygarlık tartışmalarında zor durumda kaldığını da biliyoruz. Son aşamada ise bu eserler yüksek maddi değerlere ulaşıyor.

1839’da ilanen bulunuşundan bu yana geçen 176 yıllık zamanda “Fotoğraf” gerçekliğin öncelikli ve güvenilir kanıtı olarak kabul gördü. Son yıllarda dijital tekniklerin geliştirilmesi ile görsel kayıtların artışına her birey katılmış durumda. Günümüzde görece daha ucuz ve yaygın olarak kullanılan fotoğrafın değiştirilebilirliği kolaylaştı. Bu kolaylık fotoğrafın güvenilirliğini sorgulatıyor. Fotoğraf diğer taraftan internet hızıyla iletişime katılarak haberciliği hızlandırıyor, sanat alanındaki ifade olanaklarını geliştiriyor. Nesnel dökümanlar fotografik dijital ortama aktarılarak ulaşılabilir kılınıyor. Böylece “Fotoğraf” uygarlığın vazgeçilmez bir aracı olmayı sürdürüyor.

Dünyada başta ABD ve Fransa olmak üzere gelişmişlik düzeyi yüksek tüm ülkelerde “Fotoğraf” müze ve galerilerdeki saygın yerini perçinliyor. Ülkemizde ise maalesef henüz Balıkesir ve İstanbul’da olmak üzere sadece iki Fotoğraf Müzesi var. Sadece fotoğraf sergileyeceğini iddia eden galeriler ise giderek artıyor. İşte bu manzaranın ülkemize yakışıp yakışmadığını tartışırken Nevşehir Müze Müdürü Sayın Murat Gülyaz’ın teklifi ile konuyu sizlerle paylaşmak istedim.

Bilindiği gibi Kapadokya dünyada  fotoğrafı en çok çekilen bölgelerin önde gelenlerinden. Dünyanın ünlü fotoğrafçıları bölgeyi ihmal etmiyorlar, çünkü doğası ve kültürü ile insanların yoğun ilgisi Kapadokya’nın üzerinde. Öyle bir doğası var ki; bilimsel ve artistik yaklaşımlar için hayal edilebileceklerin ötesinde. Öyle bir kültüre sahip ki; insanlarıyla, mimarisi ve sosyo-ekonomik yaşamıyla belgesel yaklaşımlar için de çok zengin bir ortam. Bu durum Kapadokya’yı ülkemizin görsel arşivi içinde de öne çıkarıyor. Tüm halkımızın gelmek istediği gibi ülkemize gelen turistler de Kapadokya’yı görmeden gitmek istemiyorlar… Benzer özelliklerinin bir kısmına sahip dünyanın diğer bölgeleriyle kıyaslandığında fotoğraf sanatının Kapadokya’da neden ihmal edildiğine şaşmamak elde değil. Fotoğrafın önceliği anlaşılmayınca karşılaşılan sorunları çözmek de kolay görünmüyor.

Elimden geldiğince vaktinizi fazla almadan konuyla ilgili önerilerimi sunacağım. Detaylara girmekten kaçınacağım ancak ilgi gösterecek taraflarla ayrıntılarıyla her zaman görüşebileceğimi bilmenizi isterim. Özellikle özel sektör temsilcilerinin konunun gerekliliği ve kazanımları konusunda ilgili olmalarını ümit etmekteyim. Gelecekte kurulacak “Kapadokya Fotoğraf Müzesi” konusundaki inancımı kuvvetlendirdiği için Nevşehir Müze Müdürü Sayın Murat Gülyaz’a ve destekleri için Güray Müze yetkililerine teşekkür ederim.

Yapacağım sunumda kullandığım görseller örneklendirme maksadıyla ve konunun da gereği olarak internet ortamından alınmıştır. Dünyada benzer konularda yapılan etkinliklere örnek olabilecek web sayfaları ve koleksiyona alınabilecek fotoğraflar çoğaltılabilir, özellikle yerli fotoğraf ustalarımızın neredeyse tümü Kapadokya arşivine sahip durumdadır ki öneri proje fotoğraf sanatının tüm alanlarını kapsamaktadır.

Saygılarımla, Ahmet Özyurt

“Dünya Mİras Alanında Fotoğraf Müzesİ Projesİ”

Dünya Miras Alanında “Fotoğraf Müzesi” Projesi.011

Fİkrİn Doğuşu

İçinde yaşadığımız çevreye duyarlılık

İnsan vicdanlı bir varlık olduğundan ilgisi onu çevresine karşı duyarlı kılar. Aynı zamanda zenginliklerini yitirmeyi de istemez.

Yaşamımızı zenginleştirmek ihtiyacı

Dünyanın en ilginç yerleri bile can sıkıcı olabilir. Eğer bir yerde insanın sosyal ihtiyaçları karşılanıyorsa orası ilginç olmasa bile yaşamak için tercih edilir, zamanla da ilgi çeker.

Eğitimimiz, deneyimlerimiz

Bilgi insanın sırtında bir yüktür. Deneyimler göstermiştir ki paylaşmakla çoğaldığı halde taşıması kolaylaşır.

Sosyal sorumluluk hissiyatımız

Cüzdanınızı düşürmeyin, eğer nüfus dairesinde kaydınız, bankada bir hesabınız yoksa kimliğinizi ve zenginliğinizi kaybetmiş olursunuz. Doğru çalışan, denetlenen kurumsallaşma bireyi korur, topluma güven kazandırır.

Kapadokya’nın Tehlike altında olmayan (!) UNESCO Kültürel ve Doğal Dünya Mirası Alanı olması

İçinde yaşadığımız yeri başkasının miras ilan etmesi ve korunması gerektiğine karar vermesi ne demek? Cevap basit, dünya hepimizin, mülkiyet geçici bir sorumluluk. Varlıklarımıza sahip çıkmak için yapmamız gerekenler var. Ayrıca tehlike çanları çalıyor, Kapadokya’nın cömertliğini yitirebiliriz. Ve UNESCO’nun Kapadokya’yı acilen “Tehlike Altında Olan Kültürel ve Doğal Dünya Mirası Alanı” olarak tanımlaması için çaba göstermeliyiz! Elbette önce kendimize kabul ettirerek…

Dünyada görsel zenginliği sınırsız bir ülkede sadece iki fotoğraf müzesi olması (Balıkesir ve İstanbul’da)

Kapadokya dünyada  fotoğrafı en çok çekilen bölgelerinin önde gelenlerinden ama bu fotoğrafları tesadüfen görüyoruz. Ayrıca Kapadokya’ya gelenlerin bile bölgenin her yerini görme, hele bir fotoğrafçı gözüyle görme şansı çok az. Dünyanın Kapadokya gibi yerlerinde bu nedenlerle “Fotoğraf”a çok önem veriliyor.

Gereklİlİk

Dünya Miras Alanları ile fotoğrafın ilgisi ve Fotoğraf Müzesi’nin gerekliliği

Ekran Resmi 2015-05-05 13.56.53

Bu ilgi fotoğrafın ne olduğu sorusunun cevabını gerektiriyor: Basitçe zamanı kaydetmek ve yorumlamaktır. Ve zaman geçmektedir. Geçen zaman bu yorumdan mahrum kalırsa boşa geçmiş olur. Gelecekte bu boşa geçişi telafiye ihtiyaç duyabiliriz. Ve maalesef zamanı kaydetmiş olanların yorumlarına katılmak zorunda kalırız. Biz “Ulusal Miras Alanı” kavramına sahip olmasak da “Dünya Miras Alanı” kavramını kabul ederiz.

“Çevre ve Doğa Koruma Bilinci” oluşturmak

Ekran Resmi 2015-05-05 13.54.59

Zorunlulukları gerekliliğe dönüştürmek, çabaları gönüllülüğe eriştirmek böylece mümkün olabilir. Çabalar verimli ve ekonomik sonuçlanır.

Kapadokya fotoğraflarına ulaşmak için kaynakların yerindeliği

Ekran Resmi 2015-05-05 13.58.23

Bugün Kapadokya fotoğraflarına ulaşmak için yerli çabalarla kaynak oluşturmaya çalışanlar var. Bu çabaları desteklemek ve daha etkin kılmak gerekir. Maalesef zamanda geriye gidebilmek ve evrensel yorumları edinebilmek için yabancı kaynaklara da ihtiyacımız var. Bu kaynakları değerlendirmek ve yerinde kılmak olasıdır.

Fotoğrafın Menzilini Arttırmak

Ekran Resmi 2015-05-05 13.49.52   Ekran Resmi 2015-05-05 13.48.05

Miras kavramı anlamı dolayısı ile bir birikimi temsil ediyor. Eğer Kapadokya bir “Miras Alanı” ise zaten değişimini kayıt etmek zorunluluğunu kapsar. Dolayısı ile kayıtsızlık gelecek kuşakları mirastan yoksun bırakacaktır. “Fotoğraflarla Koruma” için “Fotoğrafları Koruma” altına almak zorunludur. Geçmişi hafızada olmayan bir mirasın gerçek değeri anlaşılmaz, önemsizleşir, çarçur edilir, yazık olur. Sürekli belgeleme, sürekli paylaşım doğal ve kültürel mirasın değerini arttırır.

Turizm etkinliklerinde güven algısını kuvvetlendirme

Ekran Resmi 2015-05-05 13.23.17

Değer arttırmak için değer vermek gerekir. Biz değer verirsek başkaları da bu değere saygı göstermek zorunda kalır. Bizim değer vermediğimize başkasının biçtiği değer de düşük olacaktır.

Aidiyet (İlişkinlik)

Ekran Resmi 2015-05-12 11.05.17   Ekran Resmi 2015-05-12 11.19.33   Ekran Resmi 2015-05-12 11.18.25

Uygar bir toplum sürekli değer üretir, mevcut değerlerine değer katar. Kendimize dair yaptığımız tanıma başkalarının saygı göstermesini istiyorsak üzerinde yaşadığımız çevreye ve o çevrenin tüm bağlarına değer verdiğimizi kanıtlamalıyız. Müzeler bu değerin hazine sandığıdır. Aksi halde değeri başkaları belirler, saygı duymak da bize düşer.

Yapılabİlİrlİk

Zamanlama

Erkence ve gecikmeli başlangıçların sonuçları:

Ekran Resmi 2015-05-05 13.52.46

Bugün Kapadokya’da çeşitli etkinlikler yapılıyor. Kapadokya zengin kültürü ve doğası ile bu etkinliklere mekan oluyor. Olan bitenden memnun olan da var, şikayetçi olan da. Belgesizlik, süreksizlik ve ortaklaşamama kaotik bir manzara yaratıyor. İstatistiki bir bilgi arıyorsunuz; farklılıklarla ve muallaklıklarla karşılaşıyorsunuz. İddiaların, satılan bilgilerin kanıtları çoğu kez söylentiden ibaret. Bugün para kazandıran etkinliklerin ve varlıkların değerinin sürekliliği yeterince tartışılmıyor. Herkes ve her taraf kendince haklı ve uzman. Bu üzücü duruma bir an önce son vermek ve tüm tarafları rahatlacak çözümler üretmek gerek. Çözüme ulaşmanın temel yolu belgelemektir ve mevcut belgeleri koruyup paylaşmaktır.

Başarmak

Dünyadan başarı örnekleri:

Ekran Resmi 2015-05-05 13.01.15

Dünyada bu sorunun çözülmüş olduğu örnekler çoktur. Tüm tarafların kazançlı çıkabileceği, memnun olacağı çözümler mümkündür. “Miras” ancak o zaman gelecek kuşaklar için de değerli olabilir. Bu başarının en iyi örneği fotoğraf sanatının büyük ustası Ansel Adams ile Yosemite Milli Parkı arasındaki ilişkidir.

Fotoğrafın Dünya Miras Alanları ile ilgisinin fotoğrafın genel alanları ile bağları

Ekran Resmi 2015-05-05 12.58.39   Ekran Resmi 2015-05-05 13.00.30

Doğa ve kültürün yarattığı değerin mirasımız olacağından söz ediyoruz. Sürekli değişen bir doğa ve sürekli gelişen bir kültür nasıl miras bırakılabilir? Fotoğraf değişimin ve gelişimin tanımlayıcı belgesini oluşturur. Bırakacağımız mirasın da değer ölçüsüdür. Elindekinin değerini bilmeyen ya da onu bilerek ziyan eden bir suçlu anlayış belge bırakılmasını istemeyecektir.

İyi bir “Fotoğraf Müzesi” hangi koşullarda ve nasıl olmalıdır

Koleksiyon Ulusal ve Uluslararası kaynaklara ulaşmakla oluşacaktır. Sadece bağışlarla bile yüksek değerde bir müze kurulabileceğinden kuşku duymuyorum.

Personel Çok Disiplinli Mütevelli Heyeti ve Uzman İşletme Kadrosu ön koşuldur.

Ekran Resmi 2015-05-19 22.31.24

Bina İlgili konuda teknik alt yapısı yeterli ve etkinliklere uygun mekan olmalıdır.

Sürdürülebİlİrlİk

Araştırma ve etkinlikler

Ekran Resmi 2015-05-19 22.16.52    Ekran Resmi 2015-05-05 13.33.07

Tematik Sergiler, Yarışmalar, Sahne Performansları, Atölye Çalışmaları, Kültürel Turlar, Konferanslar…

Müzeler ve galeriler arası ilişkiler

Ekran Resmi 2015-05-12 11.12.11 Ekran Resmi 2015-05-05 13.41.53

Ziyaretler Bilet

Yayınlar

Ekran Resmi 2015-05-05 13.24.51

Fotoğraf ve video ürünleri üretimi

Ekran Resmi 2015-05-05 13.50.04

Fotoğraf (Yaz-Kış) Okulu, Online eğitim

Bilimsel Fotoğrafçılık Pek çok alandaki ihtiyaçlar bir tarafa örneğin restorasyon ve reprodüksiyon çalışmaları için kaçınılmazdır.

Sierra-fig15-970x1024

Mağaza

Ekran Resmi 2015-05-05 13.54.27

Mobil Müze, Sanal Müze

Ekran Resmi 2015-05-05 13.14.43 Ekran Resmi 2015-05-12 11.06.56

Dijital arşiv

Fotoğraf Vakfı

Kendine yeterlik ve her türlü politik, ekonomik ve cehalet baskılarından bağımsız işletme

Ekran Resmi 2015-05-19 23.22.43

Bölge üniversitelerinde GSF Fotoğraf ve Video Bölümü açılmasına destek

Destekler

Ekran Resmi 2015-05-20 01.20.05    Ekran Resmi 2015-05-20 01.38.11

Konuyla ilgili yeterli bilgi ve deneyim eksikliği dolayısı ile tersi gibi görünse de en önce ve en çok bölgede faaliyet gösteren kar amaçlı kuruluşlar bu müze faaliyetlerinden yararlanacaktır. Bu yararlılık ülke tanıtımına kadar genişleyeceğinden ekonomik destekler giderek artacak ve tarafların memnuniyeti sürekli katlanacaktır.

Gelir kaynakları:

Dolaylı gelir kaynakları:

Turizm, Kültür, Sanat, Doğa, Çevre, Tarım, Spor vb. alanlara servis edilen bilginin bölgeye sağlayacağı ekonomik getiriler

Dolaysız gelir kaynakları:

Ekran Resmi 2015-05-05 13.09.08

Biletli ziyaret, Biletli etkinlikler, Mağaza, Yayınlar, Eğitim, Fotoğraf satışı, Fotoğraf Atölyesi, Üyelikler, Kütüphane, Ulusal ve uluslararası proje destekleri…

Giderler:

  • Kuruluştan önce yatırım:

Bina

Ekran Resmi 2015-05-20 01.44.53

Hibe, tahsis etme, satın alma veya kiralama yoluyla edinme, Bina donanımı

Koleksiyon oluşturma Bağışlar dışında fotoğraf satın alımı, arşiv koşulları

Dijital fotoğraf atölyesi Reprodüksiyon sistemi, sergi hazırlama ortamı, satışa uygun üretim

Ön personel ücretleri En az ilk 3 yıl için

Kuruluş tanıtımı bütçesi

  • Kuruluştan sonraki sürekli giderler:

(Zamanla bu giderler işletme gelirlerinden karşılanabilir olacaktır, destek arayışları sürekli kılınacaktır ve kârlılık aşamasına kısa zamanda geçilecektir)

Binanın bakımı ve alt yapı giderleri

İzleme ve uluslararası ilişkiler

Arşiv zenginleştirme

Etkinlik organizasyonları, ödüller

Ekran Resmi 2015-05-20 01.54.03

Personel giderleri

Periyodik tanıtım

Ar-Ge yatırımları, proje geliştirme

Kazanımlar

İşletme kârlılığı (Maddi gelirler)

Kültürel ve Doğal Dünya Mirası Alanı Kapadokya’nın korunması ve verimli kullanılmasına katkı

Bölgenin tanıtımı

Yerel koruma ve yararlanmada bilinçlenme, gönüllülük

Eğitim

Uluslararası işbirliklerinin geliştirilmesi

Kapadokya’nın doğal, tarihi ve kültürel kaynakları tüketilmeden daha verimli işletilmesi, bölgenin yeni turizm alanlarına açılması

Aidiyet

Destekçilerin prestiji

Koleksİyona alınabİlecek fotoğraflara örnekler:

İşte en önemli aşama. Bir müze oluşturabilmek için yeterli esere, döküman ve bilgiye sahip miyiz?

Sahip değiliz ama sahip olabiliriz! Örnekler kaynakların ulaşılabilirliğini göstermek amacıyla sadece Kapadokya ile ilgili seçilmiştir. Fotoğrafçıların seçiminde ve fotoğraf arşivinin oluşturulmasında seçim kriterleri geniş tutulmalıdır.

matson 1935

G. Eric Matson 1935

Marc Riboud 1955

Rene Burri 1957

Henri Cartier-Bresson 1964

George Rodger 1966

Ian Berry 1971

Ara Güler 1975

Richard Kalvar 1979

Josef Koudelka 1984

Josef Koudelka 1984

Nikos Economopoulos 1989

Abbas 2002

Nikos Economopoulos 2003

Nuri Bilge Ceylan 2004

Mehmet Biber 2010

Murat Gülyaz 2014

Ahmet Özyurt 2015

Bir fotoğraf müzesinde en yaşlı eser 176 yaşında olabilir; bu gençlik onu “Çağdaş Eserler Müzesi” yapar. Ancak fotoğrafın zamanla ilişkisi öyle kuvvetlidir ki onu temsilde üstüne yoktur.

İlginize teşekkür ederim.

Ahmet Özyurt

Konuyla ilgili olabilecek yararlanılmış web adresleri:

http://network.icom.museum/international-museum-day

http://icom.museum/

http://whc.unesco.org/en/list/357

http://www.istanbulfotografmuzesi.com/

http://fotografmuzesi.org/Icerik.ASP?ID=747

http://www.anseladams.com/

http://www.magnumphotos.com/

http://www.loc.gov/

http://www.nederlandsfotomuseum.nl/en/

http://www.yosemiteconservancystore.com/233/Shop.htm

http://www.spiegel.de/fotostrecke/photo-gallery-unesco-world-heritage-sites-in-germany-fotostrecke-69730-14.html

http://photobank.unesco.org/exec/index.htm

http://www.cmp.ucr.edu/Exhibition

http://www.peopleprotectingplaces.org/

http://www.alanbaskanligi.gov.tr/turkiye_dunya_miras_alanlar%C4%B1.html

https://www.jfny.org/arts_and_culture/worldheritage.html

http://store.icp.org/

http://losangeles.about.com/od/artsentertainment/tp/photographygalleries.htm

http://www.henricartierbresson.org/en/

http://photography.nationalgeographic.com/photography/

http://www.museumsinflorence.com/musei/alinari.html

http://www.foam.org/museum/visitor-information

http://www.alta.museum.no/sider/tekst.asp?side=139&meny=ACTIVITIES

Reklamlar

“Dünya Miras Alanında Fotoğraf Müzesi Projesi” Önerisi” üzerine bir yorum

  1. İlyas GÖÇMEN dedi ki:

    Sevgili arkadaşım ,AHMET ÖZYURT bu güzel ve çokçok olumlu çalışmmandan dolayı ne kadar mutlu olduğumu tahmin edersin . Çok zor kaliteli bir olaya imza atıyorsun şimdiden seni kutluyorum.Çabandan dolayı senin arkadaşın olarak gururlandım.
    Selam ,Sevgiler

    İlyas GÖÇMEN

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s